Karin Andela werkt als performance coach voor procurement professionals via haar eigen bureau BOOZZT. Vanwege haar contact met inkoop professionals en kennis van het inkoopvak, vroegen we haar visie op inkopen bij sociaal ondernemers.

“Het goede nieuws is dat maatschappelijke waarde een steeds belangrijker rol speelt bij inkoop. Toch zie ik dit in de volle breedte nog niet genoeg terugkomen. De ‘BV Nederland’ heeft haar verhaal onvoldoende op orde: vanuit welke waarden ondernemen wij, welke urgentie is er om tot verandering te komen, welke winst levert een meer maatschappelijke focus op? Zolang dat niet helder is, betekent dat voor sociaal ondernemers dat zij op de korte termijn afhankelijk blijven van losse bedrijven of individuen die wel een visie hebben op de aanpak van maatschappelijke vraagstukken.”

Hoe help je de inkoper?

“Bij bedrijven en organisaties die hun maatschappelijke doelstelling sterk verankerd hebben in hun organisatiedoelstellingen, is het voor inkopers relatief eenvoudig om sociaal in te kopen. Het gaat dan om ‘business alignment’: het doorvertalen van doelstellingen naar het inkoopproces en leveranciersselectie. Als er geen heldere maatschappelijke doelstellingen zijn, wordt het al een stuk lastiger. Ook als een individuele inkoper wel open staat voor sociaal inkopen dan betekent dit ‘pionieren’ en dus je nek uitsteken. Iedere inkoopbeslissing betekent een verandering voor de organisatie en daar is draagvlak voor nodig. Om voor het eerst met een social enterprise in zee te gaan is een serieuze stap. De vraag is dus: “Hoe kun je als aanbieder de inkoper helpen om intern die verandering te verkopen?”.

De business meekrijgen

“Het helpt als de inkoper er zijn eigen verhaal van kan maken. Dat hij/zij in eigen woorden, met eigen motivatie en voldoende info genoeg heeft om het te pitchen bij zijn interne stakeholders. Dat zijn mensen die hij moet overtuigen en die idealiter het verhaal moeten gaan verspreiden. Voor sociaal inkopen moet je de ‘business’ (de afdeling die het product of de dienst nodig heeft en waar de uiteindelijke beslissing ligt) meekrijgen. Als zij niet willen, lukt het niet.”

Leiderschap inkoopmanagers

“Inkoopmanagers mogen wat mij betreft een stuk meer leiderschap tonen op het gebied van duurzaamheid. Het is de inkoopmanager die het belang van duurzaamheid in de supply chain op de agenda kan zetten van directie en daarmee een plek kan geven in inkoopbeleid. Maar dat gebeurt nog te weinig. En als het in het inkoopbeleid van een organisatie geen thema is, dan is het voor individuele inkopers eigenlijk niet te doen om voor ieder los inkooptraject opnieuw te beginnen over duurzaamheid.”

Bereken toeslag op alles wat niet duurzaam is

“Er komt steeds meer aandacht voor de ‘echte prijs’ van producten en diensten, waarbij effecten op mens en milieu meegerekend zouden moeten worden. Een inspirerend idee, dat ik onlangs hoorde, was om in inkoop de prijs-focus om te keren. Door intern een toeslag te berekenen op alles wat niet duurzaam is. Dan is de kostenafweging ineens compleet anders, waardoor ook de houding en het gedrag binnen de organisatie verandert. En dat is minder revolutionair dan het lijkt, omdat de kosten voor mens en milieu via een andere weg ook op een bordje terecht komen. We maken dus verborgen kosten inzichtelijk. Het is zeker een grote stap, maar misschien kan de overheid het voortouw nemen en hiermee experimenteren.”

Tip voor sociaal ondernemers:

• “Focus je op organisaties en individuen waarvan de kans groot is dat ze ontvankelijk zijn voor jouw verhaal. Doe onderzoek naar bedrijven: hoe presenteren ze zichzelf in de media, wat is de reputatie van het bedrijf, wat schrijven ze in hun jaarverslag over MVO? Het is makkelijker binnenkomen als je een gemeenschappelijke visie en gemeenschappelijke waarden hebt.”