Jargon

Wegwijs in impact jargon

Maatschappelijk inkopen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het begint met bewust kiezen waar je je geld uitgeeft en welke waarde je daarmee creëert. Op deze pagina leggen we de belangrijkste begrippen uit en maken we duidelijk hoe je impact via inkoop praktisch toepast. 

Of je nu werkt bij een organisatie die met haar inkoop bewust wil bijdragen aan maatschappelijke waarde, of een sociale ondernemer bent die beter wil aansluiten op aanbestedingen en opdrachten: Buy Social geeft je de uitleg en context die je verder helpt. 

1. Wat is een sociale- of impactonderneming?

Wij hanteren vanuit het Buy Social programma van Social Enterprise NL de Europese definitie van een social enterprise. In het Nederlands vertaald als “sociale onderneming”. Het woord sociaal verwijst daarbij naar de maatschappij. Een sociale onderneming is een bedrijf dat een maatschappelijke missie centraal stelt. Impact staat voorop. Waar een regulier bedrijf winst gedreven is, zal een sociale onderneming de optimalisatie van de impact nastreven. Een sociale onderneming haalt minimaal 50% van de omzet uit reguliere marktactiviteiten en streeft naast impact naar een gezond bedrijfsresultaat. Sociale ondernemingen bieden professionele producten en diensten en dragen tegelijkertijd bij aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Vanuit Buy Social hanteren we de 7 impactgebieden van Social Enterprise NL. Je treft die verderop op deze pagina.   

Voor inkopende organisaties betekent dit dat je werkt met leveranciers die aantoonbaar maatschappelijke waarde creëren. In de Buy Social Market hebben we de Nederlandse sociale ondernemingen overzichtelijk bij elkaar gezet.

2. Wat is MVOI & Social Return?

MVOI staat voor Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. Veel gemeenten en provincies sluiten zich aan bij het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen en leggen daarin vast hoe zij hun inkoopkracht structureel inzetten voor maatschappelijke doelen zoals klimaat, circulariteit, biodiversiteit, ketenverantwoordelijkheid en inclusie. Hier tref je een lijst van de gemeenten die manifest hebben ondertekend. 

Social Return is een thema binnen MVOI, en focust op arbeidsparticipatie en werkgelegenheid. In de praktijk betekent Social Return dat bij een overheidsopdracht bijvoorbeeld vijf procent van de opdrachtsom moet worden ingezet voor sociale impact, zoals het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, het creëren van leerwerkplekken of het uitbesteden van werk aan een sociale onderneming. Deze verplichting wordt vastgelegd in de aanbesteding en tijdens de uitvoering gemonitord.  

Buy Social brengt dit samen in de praktijk, door vraag en aanbod overzichtelijk bij elkaar te brengen en je te helpen kiezen. Zo kunnen Social Return en MVOI makkelijk worden aanbesteed aan impactondernemers. Krijg je hier graag hulp bij? Word dan Buy Social Partner!  

3. Hoe kan ik impact maken via inkoop?

Je maakt altijd impact met inkoop. Welke impact je maakt, bepaal jij.  Als organisatie kies je bewust wie je een opdracht geeft en welke criteria je stelt. Door bijvoorbeeld circulaire producten uit te vragen, CO₂-reductie mee te wegen of samen te werken met een sociale onderneming die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst heeft, draag je bij aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Zo geeft jouw inkoop een positieve impuls aan de maatschappij. Via de Buy Social Market kun je gericht zoeken binnen de 7 impactgebieden van Social Enterprise NL en zo jouw inkoop laten bijdragen aan concrete maatschappelijke doelen die passen bij jouw organisatie. De impactgebieden vind je hier. 

4. Hoe helpt de Buy Social Market mij kiezen?

Buy Social helpt je kiezen door het aanbod van Nederlandse sociale ondernemingen overzichtelijk te maken in één online etalage, de Buy Social Market. Je kunt filteren op impactgebied, sector, regio en branche, zodat je snel ondernemingen vindt die aansluiten bij jouw inkoopvraag en maatschappelijke doelen. Daarnaast vind je praktijkvoorbeelden en toelichting op impact, zodat je onderbouwd kunt selecteren en maatschappelijke criteria concreet kunt toepassen in je opdracht. 

Heb je liever dat we met jou meekijken of een aantal potentiële leveranciers bij elkaar brengen voor een online pitch? Bekijk dan de mogelijkheid om Buy Social Partner te worden. Zo profiteer je meteen van de andere voordelen en evenementen die we offline organiseren. Je treft hier alle voordelen van het Buy Social partnerschap op een rij. 

5. Wat is Social Enterprise NL?

Social Enterprise NL is het landelijke netwerk van sociale ondernemingen in Nederland. De organisatie vertegenwoordigt ongeveer 500 bedrijven die ondernemen met een maatschappelijke missie en winst inzetten als middel om impact te vergroten. Social Enterprise NL ondersteunt deze ondernemingen via belangenbehartiging, kennisdeling en netwerkactiviteiten. Buy Social is een programma van Social Enterprise NL met als doel om maatschappelijk inkopen de norm te maken. Bijvoorbeeld via de Buy Social Market het landelijke overzicht van sociale ondernemingen. Neem voor meer informatie een kijkje op de website van Social Enterprise NL:  

https://social-enterprise.nl/ 

6. Wat is Buy Social?

Buy Social is een programma van Social Enterprise NL. Via het Buy Social Programma brengt Social Enterprise aanbieders en afnemers bij elkaar om zo de maatschappelijke impact via inkoop te vergroten. We doen dat onder andere door middel van de Buy Social Market, het landelijke overzicht van sociale ondernemingen. Daarnaast organiseren we matching events, inkoopadvies en participeren we in het Schaal je Impact evenement. 

De inkomsten van het Buy Social Programma bestaan uit de bijdragen van de Buy Social Partners, aangevuld vanuit de begroting van Social Enterprise NL. Buy Social is onderdeel van stichting Social Enterprise NL en heeft daarom geen winstoogmerk. 

7. Is inkopen bij sociale ondernemingen duurder?

 

Sociale ondernemingen zijn gewone bedrijven. Ze concurreren met andere bedrijven en proberen de prijzen scherp te houden. Een sociaal ondernemer heeft echter soms hogere kosten, doorat de onderneming bijvoorbeeld eerlijke prijzen voor boeren hanteert of moet omgaan met lagere productiviteit van werknemers met een beperking. Je kunt bij een sociaal ondernemer daarom minder snel kortingsacties of stuntprijzen verwachten.  

Bovendien wikkelen reguliere bedrijven veel kosten af op de maatschappij. Denk aan de kosten van milieuvervuiling, gezondheidsschade of de uitputting van grondstoffen. Sociale ondernemers pakken hun verantwoordelijkheid in het vermijden van deze kosten en creëren meerwaarde voor de maatschappij. Uiteindelijk komt jouw uitgegeven euro dus beter en efficiënter terecht.  

8. Kan ik sociale ondernemingen meenemen binnen reguliere aanbestedingen?

Ja. Sociale ondernemingen kunnen gewoon deelnemen aan reguliere aanbestedingen. Hun producten sluiten vaak goed aan bij criteria van Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI), zoals inclusieve werkgelegenheid, circulaire productie of eerlijke ketens. 

Via de Buy Social Market kun je sociale ondernemingen vinden die passen bij jouw opdracht en maatschappelijke doelen. Zo wordt het makkelijker om ook binnen reguliere aanbestedingen impactvolle leveranciers te betrekken. 

9. Wat zijn de 7 impactgebieden van Social Enterprise NL?

Bij Social Enterprise NL hebben we 7 Impactgebieden gedefinieerd. Alle leden zijn ingedeeld op een van deze impactgebieden. Veel leden maken echter ook impact binnen een ander gebied. dat noemen we het secundaire impactgebied. 

Een voorbeeld; Een bedrijf is opgericht om restmaterialen te verwerken tot relatiegeschenken. Ze doen dat in hun atelier waar ze werken met mensen die een afstand tot de arbeidsmarkt ervaren om ze zo te helpen aan een betaalde baan. Primair is hun impactgebied dan Circulaire/duurzame productie en hun secundaire impactgebied is dan Arbeidsparticipatie

Je kunt de impactgebieden die jou aanspreken gebruiken als filterfunctie op de Buy Social Market, de grootste online etalage van sociale ondernemingen in Nederland.

 

De 7 impactgebieden met toelichting:

 

Arbeidsparticipatie

De grootste groep van onze leden richt zich hier primair op. Ze bieden zelf werk aan arbeidsparticipanten, minimaal 30% van de werknemers heeft een afstand tot de arbeidsmarkt. De arbeidsparticipanten stromen door naar een duurzame aanstelling binnen de onderneming of hebben garantie op een betaalde baan bij een andere werkgever. UWV-, WMO-gelden of andere subsidies mogen maar zijn geen onderdeel van het verdienmodel.

 

Circulaire/Duurzame productie

Ondernemingen in deze categorie hervormen de productieketen van producten als voedsel, kleding of meubels op een innovatieve en zo circulair mogelijke manier. Dit houdt in dat het afval wordt beperkt tot een minimum, of zelfs wordt omgezet in een bruikbaar product en dat er wordt gekeken naar duurzame productie grondstoffen. Een aantal veel voorkomende thema’s zijn recyclen, upcyclen, hergebruik en deelgebruik of Product as a Service (PaaS).

 

Energietransitie

De overgang naar nieuwe, hernieuwbare energievoorzieningen bewerkstelligen en financieel haalbaar te maken voor consumenten: dat is waar deze ondernemingen voor staan. De meeste richten zich op zonne- en windenergie, maar er zijn er ook die de thermische energie van de oceanen gebruiken of nog andere technieken. Vaak is innovatie hier het kernwoord, waarbij de energie volgens een nieuw businessmodel wordt geleverd of zelfs een geheel nieuwe energiebron wordt ontwikkeld. Denk hierbij aan bedrijven die duurzame energie opwekken in een cooperatief model of werken aan de opslag van energie die uit fluctuerende bronnen wordt gewonnen zoals wind, zon of aardwarmte.

 

Eerlijke ketens & Internationale ontwikkeling

Als een onderneming zich richt op het bevorderen van een duurzame internationale productieketen gaat het altijd om een combinatie van twee aspecten: (1) alles wat direct met de mens te maken heeft: dit komt voornamelijk neer op het zorgen voor een behoorlijk loon (living wage), ofwel een loon dat is gebaseerd op de index van de kosten van het levensonderhoud in het land waar de ontvanger woont en (2) het korter maken van productieketens teneinde de verdienste en/of weerbaarheid te verhogen aan het begin van de keten en/of waarde-creatie in het land van herkomst.

 

Sociale verbinding & gelijkwaardigheid

Sociale ondernemingen in dit impactgebied zijn gericht op het bevorderen van de binding in de wijk of gemeenschap en/of de samenhang in de maatschappij. Dat kan gerealiseerd worden door lokale wijkinitiatieven, maar ook bedrijven die actief zijn op nationaal niveau, kunnen lokaal impact hebben. De onderneming bereikt een kwetsbare doelgroep, onder de kwetsbare doelgroep valt een doelgroep die binnen het huidige systeem geen of niet gelijkwaardige toegang heeft tot de door de sociale onderneming aangeboden middelen en/of diensten. Thema’s als eenzaamheid of diversiteit en inclusie vallen binnen dit impactgebied.

 

Verbeteren van de zorg

Waar een gewone zorginstelling reguliere zorg levert die wordt betaald uit de collectieve lasten, heeft een sociale onderneming een duidelijke maatschappelijke meerwaarde en draait het op zelf gegenereerde omzet. Deze meerwaarde bestaat uit het innovatieve karakter van de onderneming, waarin het bijvoorbeeld gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van zorg, of het verduurzamen ervan. Het kan ook een innovatie zijn die kostenbesparing met zich meebrengt, door preventieve zorg te bieden of minder zorgconsumptie mogelijk te maken.

 

Voedseltransitie & natuurbehoud

Deze Leden die zich op dit impactgebied profileren kunnen dat op 4 manieren doen:

1. Innovatie
Wanneer de onderneming voedselproducten maakt die bijdragen aan een duurzame verandering in het voedingssysteem door bijvoorbeeld de transitie naar duurzame voedingsstoffen. Het is hierbij dus van belang dat er ook een daadwerkelijke innovatieve vervanging is voor het oude systeem.

2. Verkorten van de keten
De onderneming focust zich op het stimuleren van lokale voeding of realiseert een lokaal productieproces van het voedsel.

3. Natuurbehoud
Indien de onderneming zich richt op natuurbehoud is het van belang dat er directe impact wordt gecreëerd door bijvoorbeeld het landbouwproces.

4. Dierenwelzijn
Indien de onderneming zich richt op dierenwelzijn is het van belang dat de onderneming verder gaat dan biologisch. Er moet een daadwerkelijke verandering in het systeem plaatsvinden door bijvoorbeeld een activistische rol aan te nemen.

Is jouw bedrijf al Buy Social proof?

Elk bedrijf, hoe klein of groot ook, kan een maatschappelijke bijdrage leveren. Ingewikkeld? Helemaal niet!

Met deze quickscan krijg je in een paar minuten een praktisch advies met laagdrempelige manieren om via inkoop positief bij te dragen. Zo kunnen jij en je collega’s direct aan de slag.

Zoek in de market

Selecteer een branche

Zoekterm